بلاک‌چین برای محیط زیست مضر است یا مفید؟

بلاک‌چین برای محیط زیست مضر است یا مفید؟

به نظر می‌رسد با ظهور فناوری‌های تازه‌ ، انسان‌ها با یکی از مهم‌ترین چالش‌های دوران خود مواجه شده‌اند. دوراهی میان ادامه مسیر فتح کردن مرزهای دنیای هوش مصنوعی و فناوری‌های عجیب و غریب از یک سو بشر را وسوسه می‌کند و از سوی دیگر نگرانی‌ها بابت آثار سؤِ این فناوری‌ها روی محیط زیست باعث بحث و جنجال‌های فراوانی شده است. بلاک‌چین از آن فناوری‌های بحث‌برانگیزی است که از دستاوردهای انقلاب دیجیتالی به شمار می‌رود. این فناوری تازه که آبستن فرصت‌ها و ظرفیت‌های بسیاری است هنوز برای اثبات خود به دنیا نیاز به زمان دارد. اما آنچه بلاک‌چین را به دغدغه‌ای مهم برای دوست‌داران محیط زیست بدل کرده، میزان انرژی بسیار زیادی است که برای استخراج رمزارزها یا اصطلاحا ماینینگ کریپتوکارنسی‌ها نیاز دارد. اما واقعا بلاک‌چین برای طبیعت یک تهدید است یا خیر؟

 

استخراج کریپتوکارنسی و پیامدهای آن

 

استخراج رمزارزها انرژی بسیاری مصرف می‌کند. شبکه استخراج بیت‌کوین و رمزارزهای دیگر، به رایانه‌های قوی نیاز دارد. انرژی مصرفی برای این فرایند آن‌قدر زیاد است که مصرف یک درصد از انرژی جهانی را به خود اختصاص می‌دهد. به جز کشور چین، تقریبا ۸۰ درصد این انرژی از منابع انرژی تجدیدپذیر و شرکت‌هایی تأمین می‌شود که در آمریکا و اروپا به تولید انرژی‌های سبز مشغول هستند. پس به نظر می‌رسد که باید عینک‌های بدبینی را نسبت به بلاک‌چین کنار زد و با دیدی خوش‌بینانه‌تر و بهتر است بگوییم، واقع‌بینانه‌تر، موضوع مصرف انرژی را درباره آن پیگیری کرد. تأمین انرژی لازم برای استخراج کریپتوکارنسی‌ها باعث شده تا در بخش تولید انرژی در جهان، خلاقیت‌ها و تکاپویی تازه شکل بگیرد. بازگشایی نیروگاه‌های قدیمی آفریقایی، تلاش برای استفاده از آب‌های شور در جهت تولید انرژی و استفاده کلان از آسیاب‌های بادی نشان از اثرگذاری دنیای بلاک‌چین روی مبحث تولید انرژی در دنیا دارد.

استفاده از انرژی‌های سبز مازادی که دقیقا کاربردی برای آن قائل نشده است، راهی مناسب برای از بین بردن بحث‌هایی است که بر سر مصرف انرژی در استخراج رمزارزها مطرح می‌شود. به نظر می‌رسد، بلاک‌چین بیش از آنکه تهدیدی برای محیط زیست باشد، از ظرفیتی عمیق برای سر و سامان دادن به مبحث انرژی در دنیا برخوردار است.

 

بلاک‌چین و مصرف بهینه انرژی

 

باید پذیرفت که مصرف بهینه انرژی بسیار ارزشمندتر از مصرف کمتر آن است. حتی اگر انرژی مصرفی برای استخراج کریپتوکارنسی‌ها از دنیا حذف شود، همچنان مصرف انرژی بر اساس آمارها و تخمین‌های مختلف در دو دهه آینده، ۲۸ درصد افزایش خواهد داشت. پس بهتر است به جای نگرانی‌های شدید بر سر مصرف یک درصد از سهم انرژی‌ جهانی برای تولید کریپتوها، به فکر بهینه کردن مصرف انرژی باشیم. حذف بلاک‌چین و دنیای رمزارزها صرفا به خاطر میزان مصرف انرژی، چیزی از مشکلات انرژی در دنیا حل نمی‌کند و بیشتر به پاک کردن مسئله شبیه است. فناوری‌های تازه، راه‌کارهای تازه و خلاقانه‌ای برای رفع مشکل انرژی مطرح می‌کنند برای مثال شبکه‌ انرژی مبتنی بر بلاک‌چینی موسوم به اِلانسیتی (Implications) راه‌کاری مبتکرانه برای بهینه‌سازی مصرف انرژی کریپتوها ارائه کرده است. استراتژی این سیستم، پرهیز از مصرف انرژی‌های متمرکز است و به دنبال ایجاد سیستم ذخیره انرژی هوشمندی است که در آن شبکه‌های خُرد به هم می‌پیوندند و شبکه‌ای وسیع و کلان ایجاد می‌کنند. سیستم‌های تولید انرژی متمرکز، هزینه زیادی دارند. اما شبکه‌های خرد و محلی تولید انرژی که غیرمتمرکز هستند و در واقع منابع تجدید‌پذیر در مناطق متنوع آنها را تأمین می‌کند به تصحیح الگوی مصرف کمک شایانی می‌کند.

 

بلاک‌چین و توسعه مدیریت زنجیره تأمین

 

اگر نگاه دقیق‌تری به بلاک‌چین بیاندازیم، متوجه خواهیم شد که مزایای این شبکه می‌تواند ابعاد بسیار گسترده‌ای داشته باشد. مدیریت زنجیره تأمین یکی از عرصه‌هایی است که می‌تواند جولانگاه بلاک‌چین باشد. واقعیت این است که سیستم‌های مدیریت زنجیره تأمین قادر به کنترل همه بخش‌های زنجیره به شکلی دقیق و واضح نیستند و در بسیاری از مواقع، امکان تشخیص نقطه‌ آغاز بروز یک مشکل نمی‌شوند. اما با کمک فناوری اینترنت اشیاء و بلاک‌چین می‌توان کنترل و مدیریت دقیق‌تری در بخش‌های زنجیره تأمین داشت و هر گام از این زنجیره را به دقت زیر نظر گرفت. فرقی نمی‌کند که زنجیره تأمین به خودرو اختصاص دارد یا کالاهای دیگری مانند منسوجات، دارو و... ؛ در هر حال، امکان اتصال و ارتباط انبارداران، تولید‌کننده‌ها، تأمین‌کننده‌ها، توزیع‌کننده‌ها و مشتریان نهایی به وجود می‌آید.

وجود چنین امکانی برای پیگیری زنجیره تأمین موجب شفاف‌سازی‌هایی در زمینه عملکرد شرکت‌های مختلف هم خواهد شد و در نتیجه راحت‌تر می‌توان متوجه عملکرد آنها نسبت به محیط زیست شد. پیگیری ردپای شرکت‌هایی که کربن در محیط‌زیست به جای می‌گذارند به کمک بلاک‌چین و فناوری‌های دیگر به راحتی میسر می‌شود. همین عاملی خواهد بود که مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و تولید‌کننده‌های مختلف را در قبال طبیعت افزایش می‌دهد.

 

بلاک‌چین و بازیافت

 

بلاک‌چین می‌تواند در زمینه بازیافت هم مفید واقع شود. در حال حاضر، در بیشتر نقاط دنیا اقداماتی که برای بازیافت زباله صورت می‌گیرد، پراکنده است و امکان پیگیری این فعالیت‌ها به طور دقیق وجود ندارد. به کمک سیستم بلاک‌چین می‌توان به سادگی اقداماتی که برای بازیافت در هر منطقه انجام می‌شود را با جزئیاتی درباره هزینه، منطقه، سود، شرکت‌ها و افرادی که در برنامه بازیافت مشارکت دارند و...، پیگیری و مدیریت کرد. برای تشویق عموم، جهت شرکت در برنامه‌های بازیافت هم می‌توان از جوایزی در قالب توکن‌های کریپتوگرافیک استفاده کرد. ریسایکل‌توکوین (RecycleToCoin) از اپلیکیشن‌های پیشرویی است که از بلاک‌چین در راستای اقدامات بازیافت بهره می‌برد. به کمک این اپلیکیشن، افراد در ازای تحویل ظروف و زباله‌های پلاستیکی خود، توکن دریافت می‌کنند. ماشین‌های خودکاری در سراسر اروپا و آمریکا برای دریافت پلاستیک و ارائه توکن به مشتریان تعبیه شده‌اند. چنین برنامه‌هایی قطعا در افزایش اشتیاق جوامع برای مشارکت در برنامه‌های بازیافت زباله مؤثر واقع می‌شوند.

 

در آخر

 

خوشبختانه به نظر می‌رسد، بلاک‌چین برای مشکلات بزرگ بشر در زمینه حفاظت از محیط زیست، راه‌کارهای جالب و مفیدی در آستین دارد. بنابراین نه تنها نباید نگران مصرف زیاد انرژی از سوی آن بود بلکه باید به اصلاح الگوهای مصرف و تغییر منابع انرژی به واسطه حضورش هم دلخوش بود. بلاک‌چین ظرفیتی فوق‌العاده برای ایجاد رفاه بیشتر در زندگی ما دارد. قطعا حضور این فناوری تازه، روز به روز گسترده‌تر و بیشتر می‌شود. باید دید که دولت‌ها و کشورهای مختلف چه رویکردی را نسبت به آن پیش می‌گیرند و چه تغییراتی در آینده برای توسعه و رشد بیشتر شامل حال این فناوری می‌شود.

fa.counos.io